Digitale soevereiniteit. Het klinkt een beetje als een term uit een Haagse beleidsnota, maar voor jou als IT-manager, directeur of bestuurder is het misschien wel het belangrijkste vraagstuk van 2026.
Want wie denkt dat data veilig zijn zolang ze maar in een Europees datacenter staan, mist een cruciaal punt: datasoevereiniteit gaat niet alleen over wáár je data staan, maar over wie er uiteindelijk de touwtjes in handen heeft. Op deze pagina leggen we uit waarom digitale soevereiniteit ineens zo belangrijk is, wat het precies betekent voor jouw organisatie en – het allerbelangrijkste – wat je er vandaag nog aan kunt doen. Met een praktische checklist die je meteen kunt gebruiken.
Een paar jaar geleden draaide cloudgebruik vooral om efficiëntie en schaalbaarheid. Organisaties stapten over naar de cloud om sneller te kunnen werken, minder eigen infrastructuur te beheren en eenvoudiger op te schalen. Tegenwoordig spelen er meer factoren.
Binnen Europa wordt regelgeving rondom data en digitale infrastructuur steeds uitgebreider. Bekende voorbeelden zijn:
Door deze regelgeving moeten organisaties steeds beter kunnen aantonen waar data staan, wie er toegang toe heeft en hoe die worden beschermd. Digitale soevereiniteit draait ook om het beantwoorden van belangrijke vragen: onder welke wetgeving vallen je data, welke partijen kunnen toegang krijgen tot je systemen en in hoeverre kun je van leverancier wisselen wanneer dat nodig is. Door hier inzicht in te hebben, houden organisaties beter grip op hun data en digitale processen.
Er is nog een reden waarom digitale soevereiniteit urgent is: vertrouwen. Klanten, patiënten, burgers: ze verwachten dat hun gegevens veilig zijn. Een datalek is erg. Maar het idee dat gevoelige informatie zonder jouw medeweten toegankelijk is voor buitenlandse partijen? Dat raakt direct aan je geloofwaardigheid.
Controle over data, cloudleveranciers en wetgeving wordt voor steeds meer organisaties belangrijk. We onderzoeken hoe organisaties hiermee omgaan. Laat ons weten hoe dit bij jou speelt. Het invullen kost minder dan een minuut en je antwoorden zijn volledig anoniem.
Digitale soevereiniteit wordt vaak verward met dataresidentie, maar het zijn twee verschillende concepten.
Daarnaast gaat digitale soevereiniteit ook over praktische controle. Organisaties moeten inzicht hebben in wie toegang heeft tot data, hoe encryptie wordt toegepast, waar encryptiesleutels worden beheerd en welke externe partners of subprocessors betrokken zijn bij de verwerking van informatie. Dit soort transparantie is belangrijk bij audits, compliance-controles en beveiligingsincidenten.
Tot slot speelt ook strategische afhankelijkheid een rol. Wanneer organisaties sterk leunen op één cloudprovider of technologieplatform, kan overstappen lastig worden, een situatie die bekendstaat als vendor lock-in. Europese regelgeving zoals de EU Data Act probeert dit te beperken door organisaties meer mogelijkheden te geven om data en systemen tussen providers te verplaatsen, maar het blijft belangrijk om hier bij architectuurkeuzes rekening mee te houden.
Begin met het identificeren van belangrijke datastromen, zoals:
Bekijk per categorie waar de data worden opgeslagen en wie toegang heeft. En vraag jezelf ook af: waar staan deze data nu, wie heeft er toegang en via welke kanalen verlaat deze data je organisatie?
Voor elke leverancier die toegang heeft tot data is het belangrijk om inzicht te hebben in:
Dit helpt om risico’s in de keten beter te begrijpen. Als je hier geen helder antwoord op kan geven, dan is dat een rode vlag.
Encryptie beschermt data, maar alleen wanneer het goed is ingericht. Belangrijke aandachtspunten zijn:
Veel datastromen verlaten een organisatie via documenten die worden gedeeld met externe partijen.
Denk daarom ook aan:
Digitale soevereiniteit vraagt om duidelijke interne afspraken, zoals:
AFAS Online is het cloudplatform van AFAS voor het gebruik van de bedrijfssoftware via het internet. AFAS Online draait in Europa, bij Leaseweb, een Nederlandse partij met datacenters binnen de EU. AFAS en Leaseweb vallen onder Europese wetgeving, zoals de AVG (GDPR). Er is geen enkele afhankelijkheid van partijen buiten de Europese Economische Ruimte (EER). Dat betekent: geen risico dat jouw data wordt beïnvloed door buitenlandse wetten of besluiten buiten Europa.
We werken uitsluitend met partners die aan dezelfde privacy- en beveiligingsstandaarden voldoen. Zo houden we niet alleen onze infrastructuur, maar de héle keten onder controle.
We vinden dat jij altijd controle moet houden over je data. Daarom kun je jouw gegevens eenvoudig exporteren in een open formaat, of koppelen met andere software via onze open AFAS API’s. En mocht je ooit willen overstappen naar een andere leverancier, dan kan dat zonder extra kosten of beperkingen. Onze processen en beveiliging worden regelmatig getest en geaudit. We beloven niet alleen, we laten het zien. Voorwaarden, SLA en security-afspraken staan transparant online.
Kort gezegd: met AFAS Online zit de "stekker" van jouw data in Europa, en in jouw handen.
Privacy is meer dan een vinkje in de software; het is een essentieel onderdeel van de bedrijfsvoering geworden. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kijkt scherper mee dan ooit en door de razendsnelle opkomst van AI ontstaan er voortdurend nieuwe vragen over wat er met persoonsgegevens gebeurt. Voor organisaties die met AFAS werken, is het cruciaal om te begrijpen waar de eigen verantwoordelijkheid stopt en waar die van de softwareleverancier begint.
Wil je graag meer informatie over wat onze software voor jouw bedrijf kan betekenen? Maak dan een afspraak!